Tanıma ve Tenfiz

Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?

Tanıma ile tenfiz aynı işlem değildir. Tanıma bakımından MÖHUK'taki karşılıklılık şartı aranmaz; tenfizde ise kanunda öngörülen karşılıklılık koşulu değerlendirilir.

Hangi Yabancı Kararlar İçin Başvuru Yapılabilir?

Kararın hangi ülkede verildiği, kararın konusu, kesinleşme ve icra kabiliyeti ile Türkiye'de talep edilen hukuki sonuç birlikte incelenir. Ceza kararlarının özel hukuk haklarına ilişkin kısımları veya özel mevzuata tabi kararlar ayrıca değerlendirilir.

Yabancı Mahkeme Kararının Tenfizinde Temel Şartlar

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) uyarınca tenfiz incelemesinde özellikle aşağıdaki hususlar değerlendirilir:

Tanıma talebinde de kanunda belirtilen tanıma şartları incelenir; ancak tenfize özgü karşılıklılık şartı tanımada aranmaz.

Türk Mahkemesi Yabancı Davayı Yeniden Görür mü?

Tanıma ve tenfiz yargılaması, yabancı ülkedeki uyuşmazlığın baştan görülmesi veya kararın maddi ve hukuki yönden yeniden temyiz edilmesi değildir. Türk mahkemesinin incelemesi, yabancı kararın Türkiye'de tanınması veya tenfiz edilmesi için kanunda öngörülen koşulların bulunup bulunmadığı üzerinde yoğunlaşır.

Bu nedenle dosya hazırlanırken yabancı davanın tüm delillerini yeniden sunmaktan çok; kararın niteliği, kesinleşmesi, tarafların yargılamaya katılımı, tebligat ve savunma hakkı ile tanıma/tenfiz koşullarını gösteren belgeler önem taşır.

Başvuruda Hangi Belgeler İncelenir?

Belge listesi kararın verildiği ülkeye, kararın niteliğine ve tarafların durumuna göre değişebilir. Her yabancı belge için aynı tasdik yöntemi uygulanmaz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

MÖHUK, tenfiz talepleri bakımından asliye mahkemesini esas alır. Bununla birlikte boşanma, velayet ve aile hukukuna ilişkin kararlar gibi özel görev kurallarına tabi uyuşmazlıklarda ilgili ihtisas mahkemesi değerlendirilir.

Yer itibarıyla yetkili mahkeme kural olarak kendisine karşı tanıma veya tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri; yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer mahkemesidir. Türkiye'de bu yerlerden hiçbiri bulunmuyorsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde dava açılması mümkündür. Somut dosyada görev ve yetki, kararın türüne ve tarafların durumuna göre ayrıca kontrol edilir.

Yargılama Nasıl Yürür?

Tanıma ve tenfiz talepleri karşı tarafa tebliğ edilerek basit yargılama usulü çerçevesinde incelenir. Karşı taraf; kanundaki tanıma veya tenfiz şartlarının bulunmadığını, yabancı kararın tamamen veya kısmen yerine getirildiğini ya da yerine getirilmesine engel bir sebep ortaya çıktığını ileri sürebilir.

Mahkemenin vereceği kararın kanun yolu ve kesinleşme süreci ayrıca takip edilir. Yabancı kararın Türkiye'de uygulanmasına ilişkin sonraki nüfus, tapu, icra veya diğer işlemler kararın içeriğine göre planlanır.

Yabancı Boşanma Kararlarında Doğrudan Nüfusa Tescil Alternatifi

Yabancı boşanma kararlarında her dosyada tanıma davası açılması zorunlu değildir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve ilgili düzenlemelerdeki şartların sağlandığı bazı dosyalarda, yabancı adli veya idari makam kararının doğrudan nüfus kütüğüne tescili için idari başvuru yapılabilir.

Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi

Yabancı hakem kararları, yabancı mahkeme kararlarından farklı bir hukuki rejime tabidir. Kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararlarının Türkiye'de tenfizi talep edilebilir.

Yabancı hakem kararlarında görev, yetki ve ret sebepleri mahkeme kararlarından farklı düzenlemelere tabi olduğundan tahkim dosyası ayrıca değerlendirilmelidir.

Tenfiz Kararından Sonra Türkiye'de İcra

Yabancı kararın tenfiz edilmesi, Türkiye'de icra sürecinin hukuki temelini oluşturur. Tenfiz kararının uygulanabilir hâle gelmesinden sonra yabancı kararda hükmedilen para alacağı, tazminat, nafaka veya diğer icra edilebilir edimler için gerekli icra işlemleri başlatılabilir.

İcra aşamasında borçlunun Türkiye'deki malvarlığı, kararın hangi kısmının tenfiz edildiği, ödeme veya kısmi ifa durumu ve takip türü ayrıca değerlendirilir.

Süreç Nasıl İlerler?